Đặc điểm tâm sinh lý của trẻ sinh non

Việc xác định trẻ sinh non hay sinh đủ tháng dựa vào tuổi thai từ 28 đến trước 37 tuần, tính từ ngày đầu của kỳ kinh cuối. Vậy nếu như bạn không nhớ thời gian chính xác của kỳ kinh cuối làm sao bạn xác định được em bé của bạn đã đủ tháng hay chưa?

Có rất nhiều dấu hiệu để nhận biết trẻ sinh non. Ngoài việc căn cứ vào các biểu hiện bên ngoài của trẻ sơ sinh bạn có thể dựa vào một số các đặc điểm tâm sinh lý dưới đây để nhận biết trẻ sinh đủ tháng hay không.

Dấu hiệu về thần kinh:

Đại thể não của trẻ dường như có rất ít nếp nhăn, trẻ sinh càng non tháng thì nếp nhăn càng ít trên đại thể não. Độ thấm thành mạch máu não cao do thiếu men Esterase carboxylic do đó trẻ sinh non thường rất dễ bị xuất huyết não, nhất là ở vùng tiểu não.

Trẻ càng sinh non thì trương lực cơ càng giảm điều này dẫn đến trẻ nằm yên, ít cử động, chân, tay có thể chưa ở tư thế co hoặc chưa co nhiều.

Dựa vào một số những đặc điểm khác so với trẻ đủ tháng mà bác sĩ có thể phát hiện như thử nghiệm gót - tai, góc khoeo, góc bàn chân - cẳng chân... hay một số các phản xạ thần kinh nguyên thủy khác.

Số tế bào/mm³ não tăng dần trong suốt quá trình lớn lên của trẻ bên cạnh việc phát triển không ngừng của thể tích tế bào, các dây thần kinh dài thêm và phân chia thành nhiều nhánh.

Nếu não của trẻ sinh non bị tổn thương sớm trong thời kỳ sơ sinh sẽ dẫn đến rất nhiều tế bào não khác bị ảnh hưởng và gây ra một số di chứng thần kinh sẽ rất nặng sau này.

Một điểm liên quan khá mật thiết với sự phát triển ổn định của hệ thần kinh là cân nặng. Tuy nhiên thật khó để xác định trẻ sinh non với trẻ suy dinh dưỡng trong tử cung là dựa vào cân nặng của trẻ. Do đó cần xác định chính xác giữa hai loại này để tránh ảnh hưởng đến tổ chức não của bé, gây ảnh hưởng tới trí thông minh, hiện tượng thiếu oxy và hạ đường huyết ở trẻ sinh non.

Đặc điểm sinh lý:

Cơ quan hô hấp: Chức năng hô hấp của trẻ lúc này còn rất non yếu chưa hoàn thiện, trẻ rất dễ bị suy hô hấp do lồng ngực dễ biến dạng, xương sườn còn mềm, các cơ giãn sườn còn yếu. Ngoài ra, phổi trẻ sinh non cũng chưa hoàn thiện nên khả năng giãn nở không tốt lắm, các phế nang chưa trưởng thành, trung tâm hô hấp chưa hoàn chỉnh.

Những nguyên nhân trên giải thích tại sao trẻ non tháng thở chủ yếu bằng bụng phình lên khi hít vào. Khi thở, bé có thể bị xẹp phổi ở từng vùng nhất là ở hai bên cột sống sau lưng, tím tái nhất là khi bé thay đổi tư thế nằm. Nhịp thở có lúc thở nhanh gấp sau đó chậm dần rồi ngưng khoảng vài giây. Nếu cơn ngưng thở kéo dài trên 15 giây kèm theo nhịp tim chậm thì dễ gây những ảnh hưởng thần kinh.

Hệ thống tim mạch: lúc này lượng máu của trẻ nằm trong khoảng từ 80 đến 85ml/kg. Tim tương đối to, tỷ lệ tim ngực gần 50%. Tâm thất phải  lớn hơn so với tâm thất trái. Lượng Oxy trong máu cao trên 150 mmHg, kéo dài hơn 24 giờ và dẫn đến mạch máu co, hạn chế việc đủ máu để nuôi dưỡng các mô. Ngoài ra, do sự thay đổi liên tục của lượng oxy trong máu nên có khả năng trẻ sinh non có thể bị xuất huyết não khi lượng oxy này giảm xuống đột ngột. Độ thấm thành mạch máu ở trẻ sinh non cũng cao do thiếu men Esterase carboxylic nên rất dễ vỡ ảnh hưởng xấu tới gan, phổi, não của trẻ.

Chức năng gan và dạ dày: khi cắt rốn cho trẻ áp lực máu vào gan giảm đột ngột dẫn đến lượng máu oxy hóa từ mẹ giảm gây ra các tế bào gan bị thiếu oxy đột ngột. Các tế bào tạo máu bị phá huỷ, chức năng chuyển hóa của gan chưa được hoàn chỉnh, các men chuyển hóa chưa đầy đủ.

Thể tích dạ dày của trẻ khá nhỏ, dạ dày nằm ngang, các men tiêu hóa còn thiếu hụt. Độ acid trong dạ dày kém, thiếu men tiêu hóa và hấp thu không hết thức ăn dù là sữa mẹ nên trẻ dễ bị  rối loạn tiêu hóa.

Hệ thống miễn dịch: Hệ thống miễn dịch tế bào còn rất yếu. Khả năng thực bào, diệt khuẩn đều chưa hoàn thiện. Mặt khác lượng globulin miễn dịch dịch thể (IgG) từ mẹ qua thai còn rất ít nếu là non tháng. Hậu quả là trẻ non tháng dễ bị nhiễm trùng nặng do đó khả năng tử vong cao.

Tuần hoàn và trao đổi chất: Do hệ thống tuần hoàn trao đổi chất của trẻ sinh non còn chưa hoàn thiện nên việc trao đổi chất trong cơ thể cũng diễn ra hơi khác so với trẻ thường. Tỷ lệ nước ngoài tế bào cao dẫn đến việc mất nước sớm tuy nhiên có thể phục hồi cũng khá nhanh. Trẻ rất dễ phù/những giờ đầu sau sinh ứ nước, sụt cân sinh lý nhiều.

Trẻ sinh trước tháng thứ 8 dễ bị thiếu canxi và phốt pho do thiếu sự trao đổi canxi và phốt pho giữa mẹ và bé xảy ra trong hai tháng cuối của thai kỳ. Bởi vậy trẻ sinh càng non càng thiếu nhiều hai loại chất này. Trẻ sinh non sử dụng glucose rất kém chỉ khoảng 60%, chủ yếu ở ngoài gan, ngược lại tiêu thụ rất tốt galactose và fructose ngay trong gan dẫn đến nguy cơ hạ đường huyết lâm sàng.

Cho dù có bất cứ lý do nào khiến bạn sinh non, đừng lo lắng nhiều, hãy chuẩn bị tinh thần thật tốt để chăm sóc thiên thần nhỏ của mình thật khỏe mạnh bạn nhé!

Posted in: dấu hiệu thần kinh,hệ thống miễn dịch,tâm sinh lý của trẻ,trao đổi chất,tuần hoàn